اقلید

در اقليد به سبب وجود آب فراوان و هوای مناسب، كشاورزی رونق دارد. از نظر كشاورزی اين شهرستان از

موقعيت خاص كشاورزی برخوردار بوده و وجود پنج دشت مسطح و حاصل خيز و منابع طبيعی آبی قابل

توجه اين منطقه را به يكی از مهم ترين قطب های كشاورزی استان فارس تبديل كرده است، هم اكنون

ميزان 140 هزار هكتار زمين قابل كشت وجود دارد كه تا 200 هزارهكتار نيز قابل گسترش می باشد و

عمده توليدات كشاورزی عبارتند از : گندم، جو، چغندرقند، سيب زمينی، حبوبات (نخود، لوبيا،عدس)،

سيب درختی ، علوفه (يونجه ، اسپرس ، شبدر). علاوه بر توليد محصولات زراعی در اين شهرستان انواع

محصولات باغی توسط كشاورزان توليد می شود كه براساس جديدترين آمار موجود با سطح زيركشت

8581 هكتار می باشد كه عمده ترين محصولات باغی عبارتند از سيب درختی ، بادام ، انگور ، گردو كه

سطح زيركشت سيب درختی 3094 هكتار ، بادام (آبی 218 هكتار، ديم 2986) انگور (آبی 443 هكتار ،

ديم 839 هكتار) و گردو 391 هكتار می باشد، باغ داران محصولات ديگر از جمله زردآلو، آلبالو، گيلاس،

هلو، شليل، شفتالو، انواع آلو، انواع گوجه، به، گلابی، خرمالو، انار، توت، انجير، سنجد و زعفران نيز

توليد می شود. شهرستان اقليد يكی از شهرستانهای مستعد دامپروری می باشد كه تقريباً حدود 400

هزار واحد دامی ، توسط حدوداً 500 بهره بردار(دامدار و دامپرور) در بافت شهر و روستاهای شهرستان

نگهداری می شوند و در طول شش ماه از سال بيش از 50 هزار نفر از عشاير بدليل ييلاقی بودن منطقه

به اين شهرستان كوچ می نمايند كه اين امر موجب رونق دام پروری گرديده و ساليانه ميزان قابل دام به

صورت زنده مازاد بر نياز شهرستان به استانهای يزد، اصفهان ، فارس صادر می گردد. اخيراً نيز با احداث و

راه اندازی مجتمع گوشت اين شهرستان ، انواع دام های مختلف از دام داران منطقه توسط اين مجتمع

خريداری و پس از كشتار ، بسته بندی گرديده و به ساير نقاط كشور ارسال می گردد. دام داری بر عهده

تيره های گوناگون ايل ها است و دام ها شامل گاو، گوسفند، بز و شتر است. انواع فرآورده های دامی و

لبنی از محصولات بخش دام داری اين شهرستان می باشد

در كتاب«پرتو توحيد در اسرار تخت جمشيد» معناي كلمه آذرگارتاازاقليد تا آسپاس نگاشته شده و كار مردم كشاورزي و دامداري بخصوص  تربيت اسب جنگي قلمداد نموده است.اين برنامه بخصوص با روند زندگي مردم مطابقت دارد چرا كه در زمان هخامنشيان از اسبان جنگي این   منطقه استفاده مي شده است .

در كتابهاي ديگر قدمت اقليد را به دورهء ساسانيان نسبت داده ، اين مورد با توجه به سنگ نوشته هاي تنگ براق و حوض دختر گبر عنوان  شده و در كتابهاي ديگر از اكليل واكليات نام برده شده است و با احتمال زياد همان كلمه اكليل و اكليل است كه به مرور زمان به اقليد تغير نام يافته است و در كتابهاي زيادي از اقليد نام برده شده .

 وجود آثار مانده از تل نقاره خانه در شمال اقليد قدمت آن را به دورهء هخامنشيان و آثارو بقاياي موجود در منطقهء قدمت شهرستان را قبل از   دوران تاريخي مي رساند . جمعيت شهرستان در آخرين سرشماري حدود يكصد هزار نفر بوده كه در زمان ييلاق حدود هفتاد هزار  نفر عشاير به آن افزوده مي شود . زبان مردم اقليد فارسي اما به خاطر وضعيت منطقه لهجه هاي متفاوتي دارند .

 آداب و رسوم مردم اقليد با توجه به ويژگي هاي مخصوص خود  بيشتر به آداب و رسوم مردم فارس مي ماند و از نظر زندگي و برخورد با مردم منحصر به فرد است ، من جمله خون گرم بودن ، زود آشنا شدن ، با  نيتي پاك و باطني با صفا با ميهمان بر خورد كردن، و در مورد بعضي از مراسم مانند عروسي ها و عزاداري ، عيد نوروز و عيد غدير وساير برنامه  ها با ظرافتي خاص برنامه ريزي كرده كه مورد توجه و منحصر بخود ميباشد اقليد را در زمان قــديم حصاري بوده است كه در اصطلاح عوام به آن ماربست گفته مي شود قسمتي از آثار و بقاياي آن هنوز بر جاي ميباشد و اين موءيد اين قضيه است كه اطراف شهر ديواري بوده و مردم براي حفاظت از شهر در پشت ديوار سنگر ميگرفته و شهر نگهباني مي داده اند و هيچ احدي بدون اجازه حق ورود به شهر را نداشته در بعضي از محلها دپروازه هائي به فراخور وجود داشته و ورود و خروج از آن محل صورت مي گرفته است .

 ضمناً از ابتداي ورود به اقليد تا محل فعلي ميدان شهدا ( يا قلعه ميدان ‚اسبق ) كانالي بوده كه اين كانال در زير زمين حفر شده و به صورت  بسته بوده كه مردم به آن آدربسته(يا هادربسته ) مي گويند ( هادر در لفظ اقليدي به نام نگهبان است .  ) اين كانال شعباتي به تعدادي از محل ها  داشته است و در هر چند صد متر يك روزنه براي عبور هوا در آن تعبيه شده است و چون داخل كانال تاريك بوده با ريختن كاه مسير را تعيين واز  آن استفاده مي نمودند .

استفاده از اين كانال در زمان حملهء دشمن به خاطر محفوظ ماندن آذوقه و نيز حمله ناگهاني از پشت به دشمني كه وارد منطقه شده است حفر گرديده ، هنوز آثار آن وجود دارد كه متاٌسفانه بعضي از منازل فاضلابهاي خود را روي آن باز نموده اند . در محل طغر(به ضمه ط و غ )اقليد آثار و بقاياي يك استخر عظيم وجود دارد كه آن در عوام سخل گزين يا سخر آدربسته گويند و موءيد اين  است كه در اين مكان كاخي بزرگ وجود داشته و اين استخر مربوط به كاخ بوده و احتمالاً در آن استخر آبهاي روان منطقه را جمع آوري و ازآن   براي زراعت و غير استفاده مي نموده اند و نيز به سخل گزين هم معروف است .

آثار و بقاياي مربوط به بهرام گور مي باشد كه از قصرهاي بهرام در منطقه اقليد است .تونل يا كانال موجود كه هنوز آثارش باقي است از مركز شهر اقليد به اين محل امتداد داشته است .

با توجه به موقعيت منطقه در آن زمان احتياج بوده كه مكانهايي يا شهرهايي در بعضي نقاط احداث گردد . كه كاخ موجود در محل طغر يكي از آن مكانها بوده است كه نظامي در اشعار خود هفت گنبد را كه موءيد وجود كاخهاي زمان بهرام عنوان مي نمايد .